Plastik Nedir? Polimer Nedir?

Plastik-Polimerler: Sıcaklık ve basınç uygulanarak kalıp ve şekil verilebilen yarı-sentetik ya da sentetik polimerlere plastik denir. Plastik kelimesi Yunanca kökenli olup şekil verilebilir ve kalıplaştırılabilir malzemeleri işaret eder. Üretim aşamasında plastikler film , şişe , iplik , plaka, tüp, kutu gibi pek çok şekilde ürünler haline dönüştürülebilir. Endüstriyel plastiklerin birçoğu petrokimyasal bileşenlerden oluşur. Tipik bir plastik reçine birden fazla polimer türü içeriyor olabileceği gibi renk verici maddeler, UV koruyucu gibi çeşitli katkı maddeleri ve dolgular içerebilir. Bunların eklenmesiyle beraber dış çevrede dayanıklılıkları önemli ölçüde arttırılabilir.

plastik biyoplastik polimer

Polimerler halkın büyük bir çoğunluğunda plastik olarak biliniyor. Fakat bu kullanım pekte doğru sayılmaz. Bütün bu malzemeler polimerlerden oluşur fakat tüm polimerler plastik olarak değerlendirilemez. Hayatımızda bu kadar önemli olan plastikleri anlayabilmek için polimerleri bilmemiz lazım. Polimer molekülleri pek çok küçük molekülün birleşiminden oluşur. Kökeni Yunancaya dayanan polimer “çok parçalı, bir den çok parçadan oluşan” anlamına gelir. Bu isimler polimerlerin içindeki pek çok küçük moleküllerin yani monomerlerin , polimerleşme reaksiyonu sonucunda birbirlerine eklenmesini ifade eder. Tıpkı lego oyuncaklar gibi… Bundan dolayı birbirine eklenen halkaların oluşturduğu zincir şeklinde ki uzun yapının olduğu düşünülebilir. İşte polimer molekülleri yani monomerler aynı bu şekildeler. Elbette elde edilen yapı her zaman halka şeklinde olmaz. Bazı yerlerinde dallanıp budaklanır, bazen merdivene benzer , bazı durumlarda da yıldıza benzer şekiller oluşturabilirler.

Polimer Çeşitleri

Polimerler doğal polimerler ve yapay polimerler diye ikiye ayrılır. Doğal polimerler içinde proteinler, nükleik asit, ipek, kauçuk selüloz ve nişasta olarak örneklendirilebilir. Polistiren, polipropilen, polietilen, polivinilklorür, naylon gibi polimer çeşitleri yapay olarak adlandırılır. Bazı durumlarda doğal polimerler(kauçuk gibi…) yapay yollarlar sentezlenebilir.

Plastik Atıklar Sürekli artıyor

Petrokimya endüstirisinde yakıt olarak kullanılmayan kimyasal yan ürünler yaklaşık %80’lik bir kısmı polimer endüstrisinde kullanılıyor. 2015 yılına kadar küresek plastik üretimi 8,3 tona ulaştı ve 6,3 milyar ton atığa sebep oldu. Bu malzemelerin sadece %21’lik kısmı geri dönüştürüldü. Dönüştürülmeyen %79’luk kısım ise çevreye yani nehirler, denizler, akarsulara, toprağa atıldı. Böyle giderse 2050 yılında küresel plastik atığı 12 milyar tona ulaşması bekleniyor.

okyanus kirliliği plastik büyük pasifik çöp yaması polimer karetta karetta

Bu küresel kirliliğin ulaştığı boyutları gösteren en önemli örneklerden biri 1,6km² bir alan kaplayan ve büyük bir hızla büyümeye devam eden Büyük Pasifik Çöp Alanı. Okyanus akıntılarının bir araya getirdiği bu nokta gibi dört alan daha bulunuyor. Yığınlardaki plastiğin çoğunluğunun bir kaç milimetre çapında olduğu ve en az 5,75 trilyon parçanın olduğu tahmin ediliyor. Atıkların besin zencirine dahil olmasından dolayı deniz canlıları ve bunları tükenten insanlar tehlikeli mikroplastiklere maruz kalıyor. Mikroplastiklerin bal, tuz, şeker ve şişelenmiş su gibi farklı ürünlerde bulunduğu çeşitli araştırmalarla ortaya kondu. Beslenme ya da solunum yoluyla alınan mikroplastıkler  vücutta birikerek iltihaplanmalara, kanserlere(özellikle hayvanlarda), zehirlenmelere yol açıyor.

Yıllar içinde plastiklere olan talebin üst düzeye oluşması ve bazı plastik türlerinin tam anlamıyla çözünmesinin yüzlerce yıl sürmesinden dolayı bazı önlemli çalışmalar ve girişimler yapılması gerekiyor. Bunların arasında plastik kullanımını azaltmak, geri dönüşümün yaygınlaştırılması ve tekrar kullanım faaliyetlerinin üst seviyelere çıkarılması gibi politikalar var. Mücadelenin en kritik ögelerinden birisi de petrol bazlı plastiklerin yerini biyobozunur özelliğe sahip ve sürdürülebilir, çevreci şekilde üretilen biyoplastikler almalıdır.

Kaynak: Bilim Teknik

Bunlar da hoşunuza gidebilir...

Bir Yorum Bırakın

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.