Yapay Zeka Nedir?

    Yapay zeka terimi yıllardır kullanılıyor, ancak ifade ettiği kavram teknolojik gelişmelerle beraber değişti. Büyük veriye erişim, devasa verilerin işlenmesini sağlayan donanımlara yeni bir yapay zeka çağını araladı. Bugün kullandığımız pek çok program(örneğin excel), video oyunlar, sosyal platformlar(örneğin instagram), video oynatıcılar gibi pek çok yazılımlar, programcılar tarafından hangi durumda nasıl davranacaklarını ayrıntılı bir şekilde kodlanarak ortaya çıkardı. Örneğin bir mesajlaşma programında kullanıcı mesajını yazıp gönder tuşuna bastığı anda programın neler yapması gerektiği adım adım tanımlanmıştır:

  1. Alıcı ve mesaj alanlarını kontrol et, boş ise kullanıcıya ” Lütfen alanı doldurunuz” uyarısı ver.
  2. Mesajı sıkıştırıp boyutunu küçült.
  3. Mesaşı X.Y.Z ip adresine gönder
  4. Ekranın sağ alt tarafında “sunucuya iletiliyor” anlamına gelen bir ibare koy.
  5. Mesaj sunucuya iletildiğin tek tik işareti koy.
  6. Mesaj alıcıya iletildiği an ikona çift tik işareti koy.
  7. Alıcı mesajı okuduğu anda çift tik işaretini maviye dönüştür

Bundan çok daha karmaşık programlardaysa birden fazla programcı yıllarca çalışıp milyonları aşkın satırları bulan kodlar yazıyor ve her özellik tek tek bilgisayara tanımlanıyor. Örneğin Google yan servisleriyle beraber 2 milyar kod satırı barındırmaktadır. Facebook ise 61 milyon kadar kod satırı bulundurmaktadır.

Öte yandan açıkça tanımlanamaycak veya tanımlanması çok zor olacak durumlarda bu programlama teknikleri yetersiz kalır. Örneğin bisiklet sürebilecek fiziksel yeteneğe sabit bir robot yaptığımızı düşünelim. Ve birde bunun için kodlama yaptığımızı düşünelim. Çok zor olur değil mi? Bisiklet sürerken karşılaşılabilecek tüm olasılıkları kodlayabilir misiniz? Bisikleti dengede tutmak için ağırlık merkezini nereye yoğunlaştırmalı?Pedalları çevirmek için ne kadar kuvvet uygulanmalı? Farklı arazi koşullarında bu olasılıklar nasıl değerlendirilmeli? Karşısına bir engel çıktığında frene nasıl ve ne zaman basmalı? Ön ve arka frenin sıkılma oranları ve zamanları eşit mi olmalı? Direksiyonu hangi durumlarda sağ veya sola çevirmeli? Karşılaşılabilecek bütün olasılıkları tespit etmek, değerlendirmek ve bu olasılıklarda nasıl davranması gerektiğini açık ve anlatılır bir şekilde ifade etmek mümkün değil. İşte tam bu noktada Yapay zeka devreye girer.

Yapay Zeka Nasıl Yazılım Oluşturur?

Yapay zeka elindeki verilere bakarak görevin tamamlanması için gerekli yönergeleri kendi çıkarmaya çalışır. Sonra da bu yönergeleri yerine getirebilecek programı kendisi oluşturur.

Bu yaklaşımın başarılı olabilmesi için her durumu belirlenebileceği çok fazla veri ve kısa zamanda bu yönergelerin çok sayıda deneme yanılma işlemini veriye çevirebilecek bir bilgisayar olması lazım. Bisiklet örneğinden yola çıkarsak, yapay zekanın bisikleti sürecek bir yazılıma sahip olması için bisiklete sürerken değerlendirilen verileri değerlendirmesi lazım. Bu veriyi elde etmek için çeşitli donanımlara sahip olabilir. Örneğin bisiklet alıcılarla donatılabilir ve bu sayede bisikletçilerin çeşitli hava ve arazi koşullarındaki sürüş şekillerine ait veriler elde edilir. Alıcılardan elde edilen sıcaklık, yükseklik, eğim, pedala uygulanan kuvvet, direksiyon açısı, ses ve görüntü kaydı, bisiklet ve bisikletçinin ağırlığı gibi veriler bir veri havuzunda toplanır. Daha sonra yapay zeka bu verileri değerlendirerek bisiklet sürerken hangi olasılıkta nasıl davranılması gerektiğine dair yönergeler çıkarır

Sonrasında yapay zeka belirlediği yönergelere uygun bir program hazırlayarak aynı zamanda onu gerçek ortama benzeyen bir simülasyonda dener. Sümilasyon sonuçlarına göre yönergelerini iyileştirir. Bu süreç yeterince iyi bir yönerge dizini ortaya çıkarasıya kadar milyonlarca kez tekrar edilir. Elbette sözü edilen işlemlerin daha hızlı ve doğru olması için bilgisayar mühendisleri  bir çok formül geliştirmiştir.

Yapay Zekanın Kolaylıkları!

Geliştirilen bir yazılımda yapay zekadan faydalanmak için işe sıfırdan başlamak gerekmiyor. Yazılımlara yapay zeka yetisi kazandırabilecek yazılım kütüphaneleri ve internet üzerinden kullanılan çeşitli hizmetler var. Basit bir örnek verilebilecek olursak bir makale hazırlarken, makale ile ilgili olabilecek resimleri otomatik olarak öneren bir yazılım yapmak istiyorsunuz. Öncelikle makalenizin ne ile ilgili olduğunu öğrenmek gerekiyor. Bunun için yazarın yazdığı program(Microsoft Word vb…) arka planda IBM firmasının yapay zeka hizmeti sunan yazılımı IBM Watson’ın metin işleme özelliğine yazıyı göndererek bununla ilgili olarak anahtar kelimeleri çıkarabilir. Yazının tavşanların Avlanma şekilleriyle ilgili olduğunu düşünelim. Bu durumda Watson bize “tavşanlar” ve “avlanma şekilleri” gibi anahtar sözcükler önerecektir. Sonrasında geliştirdiğimiz bu yazılımımız Flickr gibi fotoğraf paylaşım sitesinden bu sözcükelerle arama yapacak ve elde ettiği sonucu yazarla önerecektir. Basit gibi görünen süreci sıfırdan yapmaya çalışsaydık eldeki bir metni belli ölçüde anlayan ve ilgili anahtar sözcükleri çıkarabilen bir yapay zeka yazılımı geliştirmemiz gerekecekti, bu da ancak yıllar boyu sürebilecek bir çalışmanın ürünü olabilirdi.

Daha net ve anlaşılır öğrenmek için Barış Özcan‘ın Yapay Zeka videosunu izleyebilirsiniz.

Kaynak: Bilim Teknik Dergisi

Bunlar da hoşunuza gidebilir...

Bir Yorum Bırakın

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.